Wanneer moet je de snaren van een piano of vleugel vervangen?

In het kort samengevat

Wanneer moeten de snaren eigenlijk worden vervangen bij een piano?

Het goede nieuws: eigenlijk nooit!

In principe kunnen de snaren van een piano een leven lang meegaan.

Het vervangen van alle snaren, zoals bij een viool of gitaar, is dus in principe niet nodig.

Gelukkig maar want met gemiddeld 220 snaren in een piano of vleugel is het ook best een kostbare ingreep als je ze allemaal zou willen vervangen!

1. Wanneer moet je wel een snaar vervangen bij een piano?

Als een snaar kapot springt

Het kan natuurlijk weleens gebeuren dat een snaar kapot springt.

Afhankelijk van welke snaar dan kapot springt kun je deze laten vervangen. Zeker als het gaat om een van de lagere bassnaren dan kan het vervangen noodzakelijk zijn omdat je anders helemaal geen toon meer hebt.

Wanneer het om een van de andere snaren gaat, dan kan het trouwens zijn dat vervangen niet direct nodig is!

 De kans dat een snaar kapot springt kun je vergelijken met de kans op een lekke band met je auto. 

Niet heel groot dus!

Als je een "lelijke" bassnaar hebt

Soms gebeurd het ook weleens dat een bassnaar niet meer mooi fris klinkt, of dat het koper wat los zit waardoor er een rammelend bijgeluid ontstaat. Ook dan kan een losse snaar eventueel worden vervangen.

Snaren vervangen bij restauratie van je piano of vleugel

Verder worden snaren normaal gesproken enkel vervangen bij een grote restauratie waarbij vaak ook gelijk het klankbord en/ of kam wordt gerepareerd (dergelijke restauraties lopen echter in de duizenden euro's..!)

Preventief snaren vervangen bij vleugels

Bij professioneel gebruik (bijvoorbeeld bij concertgebouwen of theaters) worden de snaren ook weleens preventief vervangen om de klank zo optimaal mogelijk te behouden, maar voor jou als consument is dat waarschijnlijk toch wat overdreven.

 

2. Waardoor kan een pianosnaar kapot gaan?

 

Oude en roestige piano snaren

Oorzaak nummer 1 zijn oude en roestige snaren.

Je hebt het dan vaak over oudere piano's van vóór 1920/ 1930.

Pianosnaar die spontaan breekt

Soms gaat de snaar zomaar kapot zonder echte aanleiding (meestal is het hout dan aan het werken waardoor er een kleine verandering ontstaat in de spanning op de snaren met als gevolg dat er dan eentje kapot springt).

Je hoort dan een metalige knal en een of meerdere toetsen klinken dan extreem vals en met een metalig bijgeluid 

Pianosnaar die breekt tijdens het stemmen

Tijdens het stemmen veranderd de pianostemmer de snaarspanning. Op het moment dat de snaren dan oud en roestig zijn kan het daardoor ook heel soms gebeuren dat een snaar kapot springt. (hier kan je pianostemmer trouwens verder niets aan doen 😉 )

Een pianosnaar die tijdens het optrekken van de piano/ na lang niet laten stemmen breekt

Als je piano langere tijd niet is gestemd kan deze zakken in toonhoogte. Om deze vervolgens weer goed te krijgen moet de pianostemmer vaak wat meer spanning op de snaren aanbrengen als gebruikelijk.

 Om overbelasting te voorkomen en de kans op snaarbreuk te minimaliseren kan het dan ook nodig zijn het soms in meerdere etappes weer op spanning te brengen.

Hoewel een pianostemmer hier natuurlijk voorzichtig mee omgaat kan het toch weleens gebeuren dat tijdens dit proces helaas een snaar een keer kapot springt.

(Dit is ook o.a de reden dat je een piano moet bijhouden qua stemmen, zelfs hij niet of weinig wordt bespeeld!)

 

3. Wat voor snaren zitten er in een piano?

Je hebt eigenlijk 2 type snaren: bassnaren en staalsnaren.

Staalsnaren

In het midden en hoge register (midden en rechts dus) wordt iedere toon gegeven door 3 staalsnaren (als je dus een toets indrukt slaat een hamertje tegen 3 snaren aan waardoor je een toon krijgt).

Bij de allerhoogste tonen (helemaal rechts dus) zijn deze kort en dun, en hoe meer je naar links gaat, des te langer en ook dikker de snaren worden.

Bassnaren

Op het gegeven moment gaan de staalsnaren over in bassnaren.

Dit zijn staalsnaren met een laagje koper eromheen gewikkeld voor de massa.

Hierdoor klinken ze wat zwaarder en iedere toon wordt gegeven door 2 bassnaren ipv 3 (sommige merken hebben een soort overgangsgebied waarbij een paar tonen 3 bassnaren hebben waarna ze alsnog overgaan in 2)

Bij de laagste bassen (helemaal links dus) zie je ook duidelijk dat de snaren ook hier steeds dikker zijn geworden, waarbij de laagste tonen slechts 1 snaar hebben.

  

4. Wat kost het vervangen van een snaar bij een piano of vleugel?

Staalsnaren zijn in principe niet zo heel erg duur. Deze zitten op een grote rol staaldraad.

Bassnaren zijn echter wel wat prijziger, gemiddeld rond de 30 tot 40 euro. Daarnaast kunnen er nog kosten bijkomen natuurlijk voor het plaatsen van de snaar.

 Het grootste nadeel van een nieuwe snaar is verder ook dat de rek er nog uit moet waardoor deze sneller vals wordt.

Mensen die gitaar of viool spelen kennen waarschijnlijk wel het probleem: als je een nieuwe snaar hebt blijf je in het begin bijstemmen, en dit probleem heb je helaas ook bij pianosnaren.

Alex

Alex Plantenga is gediplomeerd pianostemmer en pianotechnicus. Op pianotips.nl deelt hij zijn ervaringen, meningen, en tips om consumenten te helpen een goede piano aan te schaffen en een miskoop te voorkomen!

>